Co to jest warunkowe umorzenie postępowania karnego?

Warunkowe umorzenie postępowania karnego (art. 66 kk) to bardzo korzystny dla oskarżonego środek probacyjny, czyli szczególny środek odpowiedzialności karnej, który zakłada poddanie sprawcy przestępstwa próbie.

Magda Gawińska, Adwokat, Wspólnik:

przekładając powyższe na język potoczny można powiedzieć, że warunkowe umorzenie jest swoistą szansą. Państwo mówi – skoro jesteś niekarany i dobrze rokujesz na przyszłość – damy ci szansę, umorzymy postępowanie na próbę. Po pomyślnym zakończeniu okresu próby umorzenie warunkowe przekształca się w umorzenie ostateczne. To bardzo korzystne rozwiązanie w wielu sprawach.

Kiedy możliwe jest warunkowe umorzenie i ile trwa okres próby?

Warunkowo można umorzyć postępowanie karne, tylko wtedy, gdy sąd stwierdzi, że sprawca popełnił przestępstwo. Sąd nie skazuje oskarżonego, ale nakłada na niego pewne obciążenia, które sprawca musi przyjąć.

Warunkowe umorzenie zawsze orzekane jest na okres próby trwający od roku do 3 lat (art. 67 kk). W okresie próby, a nawet po jej zakończeniu sąd może podjąć postępowanie karne wobec oskarżonego (art. 68 kk). W takim wypadku sąd przeprowadza od początku postępowanie i wydaje wyrok. Po zakończeniu próby podjęcie postępowania możliwe jest nie później niż w okresie 6 miesięcy od zakończenia okresu próby.

Oskarżony może sprzeciwić się warunkowemu umorzeniu. W takiej sytuacji sąd kieruje sprawę na rozprawę (art. 341 kpk). Sprzeciw oskarżony powinien złożyć przed wydaniem decyzji sądu. Po wydaniu wyroku warunkowo umarzającego postępowanie sprzeciw sąd potraktuje jak apelację.

Czy warunkowe umorzenie figuruje w Krajowym Rejestrze Karnym?

Tak, warunkowe umorzenie postępowania figuruje w Krajowym Rejestrze Karnym. Osoba wobec której warunkowo umorzono postępowanie nie jest jednak osobą karaną, skazaną. Może uzyskać zaświadczenie o niekaralności pomimo wpisu o warunkowym umorzeniu.

Udzielając porad prawnych adwokaci najczęściej spotykają się z pytaniem czy przy warunkowym umorzeniu sprawca jest osobą karaną, skazaną? Odpowiedź brzmi nie. Warunkowe umorzenie pozwala zachować czyste konto i czystą kartę karną.

Paulina Szypołowska, Prawnik:

osoba przeciwko, której warunkowo umorzono postępowanie karne pozostaje niekarana i może uzyskać zaświadczenie o niekaralności. Dzisiaj istnieje możliwość elektronicznego wypełnienia i opłacenia wniosku o takie zaświadczenie.

Czy informację o warunkowym umorzeniu umieszcza się w rejestrze? Tak, informację o warunkowym umorzeniu sąd zamieszcza w rejestrze. Art. 1 u.krk. z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym stanowi, że: ”W Rejestrze gromadzi się dane o osobach przeciwko którym prawomocnie warunkowo umorzono postępowanie karne w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe”.

Zatem w Krajowym Rejestrze Karnym znajduje się wpis co do osoby, wobec której warunkowo umorzono postępowanie, jednakże nie jest to tożsame z wpisem o skazaniu tej osoby. Wpis nie jest wpisem do kartoteki osób skazanych. W świetle prawa taka osoba pozostaje osobą niekaraną i może uzyskać z KRK zaświadczenie o niekaralności. Wzmianka o postępowaniu karnym zakończonym warunkowym umorzeniem, ulega wykreśleniu po upływie 6 miesięcy od zakończenia okresu próby.

Kto decyduje o warunkowym umorzeniu?

O warunkowym umorzeniu postępowania decyduje wyłącznie sąd (art. 341 kpk).

Prokurator nie może sam umorzyć warunkowo postępowania. Jego rola ogranicza się do stwierdzenia przesłanek warunkowego umorzenia i ewentualnie do skierowania do sądu wniosku o umorzenie. Prokurator może wskazać we wniosku proponowany okres próby, obowiązki, które należy nałożyć na oskarżonego oraz wnioski co do dozoru. (art. 336 § 3 kpk)

Warunkowe umorzenie postępowania karnego, statystyki sądowe 1999-2016

Warunkowe umorzenie postępowania karnego, statystyki sądowe 1999-2016

Kiedy złożyć wniosek o warunkowe umorzenie?

Wniosek o warunkowe umorzenie postępowania można złożyć na każdym etapie postępowania, w tym także w postępowaniu przygotowawczym. Od momentu postawienia zarzutu popełnienia przestępstwa wniosek kieruje się do prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze. Prokurator nie może jednak samodzielnie rozstrzygnąć o dopuszczalności warunkowego umorzenia postępowania, kwestia ta pozostaje wyłącznie w gestii sądu. Jeżeli prokurator przychyli się do wniosku, wówczas zamiast aktu oskarżenia, skieruje do sądu wniosek o warunkowe umorzenie postępowania karnego. Jeżeli prokurator nie zdecyduje się poprzeć wniosku to wniosek o warunkowe umorzenie postępowania można złożyć w sądzie. Wniosek można składać wielokrotnie, nawet na etapie postępowania odwoławczego, gdy tylko pojawią się nowe okoliczności uzasadniające jego uwzględnienie. Żeby zwiększyć szanse na powodzenie wniosku o warunkowe umorzenie warto przestrzegać zasad obowiązujących w sądach karnych.

Paulina Drzazga-Poproch, Adwokat, Wspólnik:

prokuratorzy i policjanci bardzo często nie informują o możliwości warunkowego umorzenia. Przed podjęciem jakichkolwiek decyzji w swojej sprawie najpierw zasięgnij opinii adwokata. Dowiedz się czy w twojej sprawie istnieje możliwość warunkowego umorzenia.

Jakie są przesłanki warunkowego umorzenia? (Art. 66 kk)

Sąd, aby warunkowo umorzyć postępowanie karne, musi zbadać szereg przesłanek określonych w art. 66 kk. Dopiero kiedy wszystkie przesłanki zostaną spełnione sąd może (warunkowe umorzenie zawsze zależy od sądu) podjąć pozytywną decyzję. Mówiąc prościej – dopiero kiedy spełnione są wszystkie przesłanki pozwalające na umorzenie, sąd we własnym sumieniu rozstrzygnie jaką decyzję podjąć. Rolą adwokata w dążeniu do uzyskania takiego rozstrzygnięcia jest precyzyjne i kompletne przedstawienie wszystkich przesłanek i sytuacji klienta.

Poniżej przedstawiamy wszystkie przesłanki pozwalające sądowi na warunkowe umorzenie postępowania:

Wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne
  1. Jak określa się stopień społecznej szkodliwości? Sąd bierze pod uwagę (art. 115 § 2 kk):
    1. rodzaj i charakter naruszonego dobra,
    2. rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody,
    3. sposób i okoliczności popełnienia czynu,
    4. wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków,
    5. jak również postać zamiaru, motywację sprawcy,
    6. rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia.
  2. Kiedy wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne? Zwrot „nie jest znaczny” zarówno w odniesieniu do winy jak i do stopnia społecznej szkodliwości należy rozumieć dosłownie. Oznacza to, iż sąd w zasadzie uznaje, że ponosimy winę i że czyn, którego się dopuściliśmy jest społecznie szkodliwy. Stopień naruszeń nie przekracza jednak poziomu małego lub średniego.
Okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości
  1. Przesłanka ta oznacza, że w zasadzie należy oczekiwać przyznania się oskarżonego do popełnienia czynu. Nie jest to jednak warunek konieczny. Sąd może uznać, że mimo braku przyznania się oskarżonego okoliczności sprawy wskazują na brak wątpliwości faktycznych.
  2. Fakt przyznania się, nieprzyznania się, czy skorzystania z prawa do odmowy wyjaśnień podlega swobodnej ocenie sądu. W zależności od okoliczności sprawy sąd może różnie interpretować przyznanie się lub nieprzyznanie do popełnienia czynu.
Sprawca nie był wcześniej karany za przestępstwo umyślne.
  1. Jeżeli wprawdzie sprawca był już kiedyś karany za przestępstwo umyślne i dopiero w trakcie toczącego się postępowania karnego, skazanie uległo zatarciu, wówczas nic nie stoi na przeszkodzie aby złożyć wniosek o warunkowe umorzenie postępowania. Istotne jest bowiem, aby sprawca był uważany za osobę niekaraną za przestępstwo umyślne w chwili wydania orzeczenia odnośnie warunkowego umorzenia postępowania, a nie w chwili rozpoczęcia samego postępowania czy tez popełnienia zarzucanego mu czynu. Sąd może również orzec o warunkowym umorzeniu postępowania w stosunku do sprawcy, który był już wcześniej karany za nieumyślny występek, lub wykroczenie.
  2. „Czyn zabroniony popełniony jest umyślnie, jeżeli sprawca ma zamiar jego popełnienia, to jest chce go popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi.”(art. 9 § 1 kk)
  3. Przestępstwa, które uległy zatarciu nie są brane pod uwagę.
Dobra postawa sprawcy

Postawa sprawcy, tzn. jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa.

  1. Przesłanka ta opiera się na istnieniu tzw. pozytywnej prognozy kryminologicznej. Prognoza ta opiera się na postawie sprawcy, jego osobistych właściwościach, dotychczasowym sposobie życia.
  2. Postawa sprawcy to także kwestia motywacji jego działania oraz stosunku do już popełnionego czynu.
Zarzucany oskarżonemu czyn zagrożony jest karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności.
  1. [Poprzednio obowiązujące przepisy stanowiły że]: Wyjątkowo można zastosować warunkowe umorzenie postępowania do sprawcy przestępstwa zagrożonego karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności, jeżeli:
    1) pokrzywdzony pojednał się ze sprawcą
    2) sprawca naprawił szkodę lub pokrzywdzony i sprawca uzgodnili sposób naprawienia szkody
  2. W sytuacji, w której istnieje kilku pokrzywdzonych i jeden sprawca, aby móc zastosować instytucję warunkowego umorzenia postępowania, przyjmuje się, iż koniecznym jest pojednanie się ze sprawcą przez wszystkich pokrzywdzonych.
  3. Wyjątek od przesłanki w postaci zagrożenia karą nieprzekraczającą 3 lat pozbawienia wolności przewiduje również ustawy z dnia 23 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Jeżeli popełniony czy zabroniony związany jest z używaniem środka odurzającego lub substancji psychotropowej, a osoba uzależniona lub używająca szkodliwie substancji psychoaktywnej podda się leczeniu, to wówczas można zastosować warunkowe umorzenie postępowania także do sprawcy przestępstwa zagrożonego karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności. W takim wypadku prokurator może zawiesić postępowanie do czasu zakończenia leczenia, rehabilitacji lub udziału w programie. Po podjęciu postępowania prokurator, uwzględniając wyniki leczenia, rehabilitacji lub udziału w programie edukacyjno-profilaktycznym, postanawia o dalszym prowadzeniu postępowania albo występuje do sądu z wnioskiem o warunkowe umorzenie postępowania. Zawieszenie takie może mieć miejsce nie tylko na etapie postępowania przygotowawczego po przedstawieniu zarzutów, ale także w postępowaniu przed sądem do chwili zamknięcia przewodu sądowego. Zastosowaniu warunkowego umorzenia postępowania nie stoi na przeszkodzie uprzednia karalność sprawcy.

Wniosek o warunkowe umorzenie

Chcąc napisać dobry wniosek o warunkowe umorzenie postępowania należy pamiętać żeby uwzględnić w nim wszystkie okoliczności faktyczne, które są istotne przez pryzmat przesłanek warunkowego umorzenia określonych w art. 66 kk.

Wzór wniosku o warunkowe umorzenie możesz też pobrać z naszej strony.

Jakie obowiązki sąd może nałożyć na oskarżonego?

Obowiązki oskarżonego jakie sąd określi w wyroku. Sąd na podstawie art. 67 kk orzeka:

  1. Obligatoryjnie sąd zobowiązuje oskarżonego do naprawienia szkody w całości lub części, a w miarę możliwości również obowiązek zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, albo zamiast tych obowiązków orzeka nawiązkę.
  2. Fakultatywnie zobowiązuje do:
    1. informowania sądu lub kuratora o przebiegu okresu próby
    2. przeproszenia pokrzywdzonego
    3. wykonania ciążących na sprawcy świadczeń alimentacyjnych
    4. powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub używania innych środków odurzających
    5. powstrzymania się od kontaktowania się z pokrzywdzonym lub innymi osobami w określony sposób
    6. świadczenie pieniężne
    7. zakaz prowadzenia pojazdów do lat dwóch (art. 67 § 3. kk)

Kiedy sąd podejmie postępowanie warunkowo umorzone?

Podjęcie postępowania warunkowo umorzonego

Sąd opierając się na podstawie art. 68 kk:

  1. musi podjąć postępowanie, jeżeli sprawca w okresie próby popełnił przestępstwo umyślne i został za nie prawomocnie skazany.
  2. może podjąć postępowanie, gdy sprawca popełnił inne przestępstwo, nie przestrzega nałożonych na niego obowiązków, nie naprawił szkody, uchyla się od dozoru, nie dotrzymuje ugody zawartej z pokrzywdzonym lub rażąco narusza porządek prawny, może to być np.: popełnienie wykroczenia czy nieprzestrzeganie ustalonych reguł zachowania się w określonych miejscach publicznych albo w miejscu zamieszkania. Warunkowo umorzonego postępowania nie można podjąć później niż w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby (Art. 68 KK).

Warunkowe umorzenie spraw nietrzeźwych kierowców

Warunkowe umorzenie to jeden z najlepszych sposobów obrony w sprawie za jazdę pod wpływem. To korzystne rozwiązanie w sprawie przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji (np. wypadku drogowego czy jazdy pod wpływem). Orzekając o warunkowym umorzeniu postępowania za jazdę pod wpływem, sąd nie jest zobligowany (jak ma to miejsce w przypadku skazania w normalnym trybie) do równoczesnego orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Nawet jeśli Sąd zdecyduje się na orzeczenie tego środka to może go orzec tylko w wymiarze do lat 2, a nie jak ma to miejsce w trybie zasadniczym do lat 10. Instytucja ta zatem stwarza możliwość uniknięcia obligatoryjnego zastosowania zakazu prowadzenia pojazdów oraz obniża wymiar jego ewentualnego orzeczenia.

Zostaw komentarz

zwiń rozwiń