Przywłaszczenie będące przestępstwem przeciwko mieniu często mylone jest z kradzieżą, a są to dwa różne przestępstwa. Dowiedz się więcej o przywłaszczeniu i m. in. o tym, jak odzyskać utracony przedmiot i pociągnąć sprawcę do odpowiedzialności.

Przywłaszczenie

Przywłaszczenie stanowi czyn zabroniony, którego charakter zależy od wartości rzeczy ruchomej stanowiącej przedmiot przywłaszczenia. Jeżeli nie przekracza ona kwoty 1/4 minimalnego wynagrodzenia za pracę (z chwili popełnienia czynu), to mamy do czynienia z wykroczeniem stypizowanym w Art. 119 § 1 KW.

Natomiast w sytuacji, gdy przywłaszczona, cudza rzecz ruchoma była warta więcej niż 1/4 minimalnego wynagrodzenia, bądź jeżeli doszło do przywłaszczenia prawa majątkowego – sprawca czynu będzie odpowiadał za przestępstwo z Art. 284 KK.

Przywłaszczenie jest przestępstwem powszechnym – może je popełnić każda osoba fizyczna.

Co do zasady jest ścigane z oskarżenia publicznego, czyli z urzędu. Jeżeli jednak pokrzywdzonym jest osoba najbliższa w rozumieniu Kodeksu Karnego, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Uwaga!

Zgodnie z Art. 115 § 11 KK, osobą najbliższą w rozumieniu Kodeksu Karnego, jest małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tym samym stopniu lub linii, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu.

Przywłaszczenie Rzeczy

Przywłaszczenie polega na bezprawnym zabraniu czegoś cudzego na własność, o ile wcześniej weszło się w posiadanie tej rzeczy w sposób legalny. Sprawca dokonuje rozporządzenia rzeczą ruchomą tak jakby miał do tego prawo, np. dokonując jej sprzedaży czy powierzenia innej osobie.

Uwaga!

  • Sprawca musi wejść w posiadanie rzeczy w sposób legalny!
  • Przedmiotem przywłaszczenia może być jedynie rzecz ruchoma, nie można przywłaszczyć sobie nieruchomości!

Przywłaszczenie Telefonu Komórkowego

Przywłaszczenie telefonu komórkowego będzie traktowane według przepisu Kodeksu Karnego tak samo, jak przywłaszczenie każdej inne rzeczy. Aby doszło do popełnienia przestępstwa sprawca musi jednak legalnie wejść w jego posiadanie, a więc np. otrzymać go od właściciela z zastrzeżeniem zwrotu.

Uwaga!

Rozporządzanie telefonem jak właściciel w sytuacji, gdy sprawca zabrał go nielegalnie innej osobie będzie już kwalifikowane jako kradzież.

Za przywłaszczenie telefonu komórkowego grozi taka sama kara, jak za przywłaszczenie jakiejkolwiek innej rzeczy.

  • Jeżeli wartość telefonu będzie stanowiła mniej niż ¼ minimalnego wynagrodzenia za pracę – będzie to kara w postaci aresztu – do 30 dni, kary ograniczenia wolności albo grzywny.
  • Jeżeli wartość telefonu będzie stanowiła więcej niż ¼ minimalnego wynagrodzenia za pracękara pozbawienia wolności do lat 3, a gdy dotyczy to przywłaszczenia powierzonego telefonu – od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności

Przywłaszczenie Samochodu

  • Do przywłaszczenia samochodu dochodzi w sytuacji, gdy sprawca czynu np. wypożycza pojazd czy korzysta z niego w ramach jazdy próbnej, a po umówionym czasie odmawia jego zwrotu uprawnionemu.
  • Sprawca musi mieć jednak świadomość tego, że ciąży na nim obowiązek zwrotu samochodu, a także kiedy do takiego zwrotu jest zobowiązany.
  • Sprawcy tego typu przestępstw najczęściej dokonują wypożyczenia samochodu podając fałszywe dane osobowe, po czym stają się nieuchwytni.
  • Z przywłaszczeniem samochodu możemy mieć także do czynienia w sytuacji, gdy pojazd stanowi współwłasność, np. obojga małżonków, a jeden z nich bezpodstawnie uniemożliwia korzystanie z niego drugiemu małżonkowi.

Przywłaszczenie Rzeczy Znalezionej

  • Przywłaszczenie rzeczy znalezionej jest tzw. typem uprzywilejowanym przestępstwa przywłaszczenia.
  • Zgodnie z Art. 4 URZ (Ustawa o rzeczach znalezionych), osoba, która znalazła rzecz i zna osobę uprawnioną do jej odbioru (np. właściciela) oraz jej miejsce pobytu (np. jest w stanie informacje te ustalić po danych zawartych w telefonie komórkowym), ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić ją o znalezieniu rzeczy i wezwać do jej odbioru.
  • Jeżeli osoba, która rzecz znalazła, nie zna osoby uprawnionej do jej odbioru lub nie zna jej miejsca pobytu, na podstawie Art. 5 ust. 1 URZ ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić o znalezieniu rzeczy starostę właściwego ze względu na swoje miejsce zamieszkania lub miejsce znalezienia rzeczy.
  • Rzeczy natomiast znalezione w budynku oddanym do publicznego użytku czy w środku transportu publicznego, np. w tramwaju, znalazca jest zobowiązany do oddania zarządcy budynku albo środka transportu publicznego.

Uwaga!

Niezawiadomienie o znalezieniu rzeczy do odpowiedniego organu w ciągu dwóch tygodni od dnia znalezienia stanowi wykroczenie z Art. 125 KW, za które grozi kara grzywny do 500 zł albo kara nagany.

Zatrzymanie rzeczy znalezionej i korzystanie oraz rozporządzanie nią jak właściciel może skutkować zarzuceniem znalazcy popełnienia przestępstwa przywłaszczenia z Art. 284 KK. Zgodnie z prawem można bowiem legalnie wejść w posiadanie rzeczy niczyjej – a więc takiej, którą właściciel porzucił z zamiarem wyzbycia się jej, a nie na przykład takiej, którą tylko zgubił – rzecz zgubiona posiada w świetle prawa właściciela.

Uwaga!

Krótkotrwałe używanie rzeczy znalezionej powoduje, że zachowanie znalazcy można zakwalifikować jako wykroczenie z Art. 127 KW, za które grozi kara grzywny albo nagany, ale ściganie następuje tu na żądanie samego pokrzywdzonego.

Podsumowując, sprawca, w celu uniknięcia odpowiedzialności karnej powinien wykazywać, że nie miał on zamiaru zachowania dla siebie znalezionej rzeczy, np. telefonu komórkowego, a już tym bardziej nią rozporządzać jak właściciel.

Przywłaszczenie Mienia Powierzonego

  • Sytuację przywłaszczenia mienia, które zostało powierzone sprawcy określa się mianem sprzeniewierzenia.
  • Jest to typ kwalifikowany przestępstwa przywłaszczenia
  • Surowsza odpowiedzialność jest uzasadniana faktem nie tylko nieuprawnionego rozporządzania rzeczą przez daną osobę, ale także naruszeniem zaufania, jakim obdarzył ją powierzający mienie
  • Przywłaszczenie w typie kwalifikowanym – może dotyczyć jedynie powierzonej rzeczy ruchomej, a nie prawa majątkowego!
  • Powierzeniem będzie przekazanie rzeczy innej osobie niejako „pod opiekę” z zastrzeżeniem zwrotu i z zakazem rozporządzania nią, czyli np. z zakazem dalszego przekazywania czy zbywania.
  • Prawo karne nie wymaga tutaj żadnej szczególnej formy powierzenia – tzn. nie musi być zawarta w tym celu żadna pisemna umowa – wystarczy zwykłe przekazanie komuś konkretnej rzeczy w zaufaniu do sprawcy czynu.

Ważne!

Sprawca czynu musi mieć świadomość, że nie może daną rzeczą posługiwać się jak właściciel, że są mu zakazane pewne czynności, a rzecz będzie musiał zwrócić!

Zapamiętaj!

W sytuacji, gdy dana osoba odmawia zwrotu powierzonego mienia, skutecznym, a często i przydatnym elementem w ewentualnym późniejszym postępowaniu karnym czy cywilnym jest wezwanie do zwrotu mienia. I nie chodzi tu już o zwykłe słowne czy telefoniczne wezwanie do zwrotu, ale o sporządzone na piśmie przedsądowe wezwanie do zwrotu danej rzeczy.

Adwokaci z Naszej Kancelarii pomagają w sporządzaniu tego typu oficjalnych wezwań. Ich skierowanie do sprawcy czynu, niejednokrotnie pozwala uniknąć postępowania sądowego i skutecznie wyegzekwować zwrot przywłaszczonych rzeczy.

  • Jeżeli tego rodzaju działania jednak nie pomogą, pozostaje dochodzić swoich praw na drodze sądowej.
  • W sytuacji, gdy dana osoba bezpodstawnie odmawia zwrotu powierzonej jej rzeczy – pokrzywdzony może zgłosić na Policję zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przywłaszczenia na jej szkodę.
  • Alternatywną drogą, która może jednak toczyć się równolegle z postępowaniem karnym, jest pozew o przywłaszczenie mienia, a konkretniej pozew, w którym pokrzywdzony na drodze cywilnej zażąda od niesłusznie rozporządzającego jego rzeczą jej zwrotu.

Przywłaszczenie Pieniędzy

Zgodnie z Art. 115 § 9 KK, „rzeczą ruchomą jest także polski albo obcy pieniądz lub inny środek płatniczy, środek zapisany na rachunku oraz dokument uprawniający do otrzymania sumy pieniężnej albo zawierający obowiązek wypłaty kapitału, odsetek, udziału w zyskach albo stwierdzenie uczestnictwa w spółce”.

W związku z powyższym pieniądze również mogą stanowić przedmiot przestępstwa przywłaszczenia! Przestępstwem będzie nie tylko bezprawne zatrzymanie i rozporządzanie pieniędzmi w formie gotówkowej, ale także przywłaszczenie pieniędzy z konta.

Teza wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2012 r., sygn. akt: II AKa 227/12

„Osoba, której powierzono prawo do dysponowania środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku bankowym, dokonując bezprawnie polecenia wypłaty pieniędzy z tego rachunku, dopuszcza się przywłaszczenia powierzonych jej pieniędzy w rozumieniu art. 284 § 2 k.k.”

Z przywłaszczeniem pieniędzy będziemy mieć do czynienia także w sytuacji, gdy sprawcą przestępstwa będzie jeden z małżonków, a przedmiotem przestępstwa będą pieniądze stanowiące współwłasność małżonków. Przywłaszczenie pieniędzy ze wspólnego konta jest możliwe wówczas, gdy jeden z małżonków postanowi, mając dostęp do wspólnego konta bankowego, przelać środki pieniężne celem powiększenia majątku własnego i uszczuplenia majątku należącego do obojga.

Teza wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt: II AKa 272/13

„Małżonek może ponosić odpowiedzialność karną z art. 284 § 1 k.k. w takim przypadku, gdy dopuszcza się rozporządzania mieniem należącym do majątku wspólnego w taki sposób, że czyni to z zamiarem powiększenia swego majątku kosztem majątku drugiego małżonka, np. sprzedaje określoną rzecz ruchomą, postępuje w taki sposób, by ta rzecz nie mogła być w przyszłości przedmiotem podziału majątku wspólnego.”

Przywłaszczenie Pieniędzy przez Pracownika

W wypadku, gdy przestępstwo przywłaszczenia pieniędzy jest popełniane w zakładzie pracy przez pracownika – pracodawca, obok środków, które przysługują mu na drodze postępowania karnego oraz postępowania cywilnego, może zwolnić pracownika – rozwiązując z nim umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika zgodnie z Art. 52 KP.

Co grozi za Przywłaszczenie?

Art. 119 KW – Kara i jej Przedawnienie

  • Karą za wykroczenie z Art. 119 KW może być areszt, ograniczenie wolności, bądź grzywna.
  • Można też orzec obowiązek zapłaty równowartości przywłaszczonego mienia, jeśli nie została naprawiona wyrządzona szkoda.
  • Karalność wykroczenia z Art. 119 KW, zgodnie z Art. 45 KW ustanie, gdy od czasu popełnienia czynu upłynie rok. Natomiast, jeżeli w ww. okresie dojdzie do wszczęcia postępowania, karalność wykroczenia ustanie dopiero z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu.

Uwaga!

Wszczęcie postępowania następuje dopiero z momentem wydania przez prezesa sądu zarządzenia w tym przedmiocie, na podstawie otrzymanego wniosku o ukaranie pochodzącego od odpowiedniego organu (np. Policji), bądź od pokrzywdzonego. W związku z powyższym prowadzenie tzw. czynności wyjaśniających przez Policję nie przedłuży okresu przedawnienia czynu.

Art. 284 KK – Kara i jej Przedawnienie

Art. 284 § 1 KK

  • Za czyn z Art. 284 § 1 KK grozi kara pozbawienia wolności do lat 3. 
  • Karalność czynu z Art. 284 § 1 KK przedawni się po upływie 5 lat od popełnienia czynu zabronionego – nie można już wówczas wszcząć postępowania karnego, a jeżeli zostało ono wszczęte – zachodzi konieczność jego umorzenia.

Art. 284 § 2 KK

  • Czyn z Art. 284 § 2 KK jest zagrożony sankcją karną w postaci kary pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
  • Przestępstwo z Art. 284 § 2 KK to typ kwalifikowany przestępstwa przywłaszczenia, którego karalność ustanie dopiero po 10 latach od popełnienia czynu zabronionego.

Uwaga!

Zgodnie z Art. 294 KK jeżeli sprawca dopuścił się czynu zabronionego z Art. 284 § 1 bądź 2 KK w stosunku do mienia znacznej wartości albo w stosunku do dobra o szczególnym znaczeniu dla kultury, okres przedawnienia będzie wynosił aż 15 lat!

Art. 284 § 3 KK

  • Za czyn z Art. 284 § 3 KK grozi kara grzywny, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
  • Karalność czynu z Art. 284 § 3 KK przedawni się po upływie 5 lat od popełnienia czynu zabronionego – nie można już wówczas wszcząć postępowania karnego, a jeżeli zostało ono wszczęte – zachodzi konieczność jego umorzenia.

Zawiadomienie o Popełnieniu Przestępstwa Przywłaszczenia

Jeżeli doszło do popełnienia przestępstwa przywłaszczenia, a żadne próby przedsądowego, ugodowego załatwienia sprawy nie przynoszą rezultatów – zgłoś ten fakt na Policję lub Prokuraturę.

Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa

Z uwagi na różnorodność stanów faktycznych i specyficznych dla każdej sytuacji okoliczności nie istnieje jeden wzór właściwy dla wszystkich spraw. Każde zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa powinno jednak zawierać pewne kluczowe elementy takie, jak:

  • miejscowość i datę sporządzenia pisma
  • dane adresata (Policji/Prokuratury)
  • własne dane osobowe i adres
  • nagłówek pisma („Zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa”)
  • imię i nazwisko oraz adres (jeżeli są nam znane) sprawcy przestępstwa
  • opis stanu faktycznego – tego, co dokonał sprawca, jaka rzecz została przywłaszczona, jakie są okoliczności popełnienia czynu itd.
  • wszelkie dowody na poparcie swoich twierdzeń
  • podpis składającego zawiadomienie

Praktyka Spraw

Nasza Kancelaria udziela pomocy w zakresie sporządzania zawiadomień o możliwości popełnienia przestępstwa, jak i w dalszym reprezentowaniu, zarówno na drodze cywilnej, jak i karnej, tak pokrzywdzonych, jak i sprawców wykroczeń/przestępstw dotyczących przywłaszczenia.

Jeśli więc jesteś osobą poszukującą pomocy lub porady prawnej doświadczonych Adwokatów w związku z tego rodzaju sprawą, skontaktuj się z naszą Kancelarią np. za pomocą Formularza Kontaktowego bądź umów się na spotkanie w Kancelarii.

Zostaw komentarz

zwiń rozwiń

Julia Marzec 02, 2018

Jeśli np dostalam od rodziców jakies 5 lat temu stara ławę 15letnia której nie używali.I teraz ojciec chce jej zwrotu i straszy mnie ze zglosi kradziez na policji.czy takie zgloszenie bedzie mialo jakis skutek? On nie posiada żadnych papierów na te ławę

ŻAKIEWICZ ADWOKACI Marzec 02, 2018

To nie jest przywłaszczenie czy kradzież, a taką sprawę policja powinna umorzyć.

Wiktoria Marzec 02, 2018

Witam, ojciec dziecka z którym nie jestem i nigdy nie byłam w związku małżeńskim dobrowolnie przesyłał kwotę na moje konto na utrzymanie dziecka (wiek dziecka: 1,5r), dodatkowo dobrowolnie częściowo sfinansował zakup auta po urodzeniu dziecka, które to jest wykorzystywane w celu wożenia dziecka do żłobka, do lekarza, do parków ale i poruszanie sie na codzień a więc i np jazda do pracy. Obecnie ów ojciec dziecka chce założyć mi sprawę o zwrot wkładu poniesionego na auto i częściowy zwtor pieniędzy przesyłanych na rzecz dziecka. Czy w ogóle istnieje jakiś paragraf w którym sąd zasądzi zwrot przeze mnie tych pieniędzy? pozdrawiam.

ŻAKIEWICZ ADWOKACI Marzec 02, 2018

Może okazać się, że będzie Pani musiała oddać część pieniędzy lub samochód, jednak świadczenia przekazywane tytułem alimentów, czy też na utrzymanie dziecka co do zasady nie podlegają zwrotowi. Z pewnością nie popełniła Pani przestępstwa przywłaszczenia. Zasady rozliczeń zależą od okoliczności sprawy, wysokości kwot. Sugeruję uzyskanie porady prawnej.

Mariusz Marzec 03, 2018

Pracowałem w sklepie z ubraniami trzy razy usunąłem transakcje i włożyłem więcej rzeczy do torby niż było na paragonie,taką sytuacje miałem 3 razy. Mój pracodawca wręczył mi rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia oraz zgłosił to na policję,czego mogę się spodziewać ?

ŻAKIEWICZ ADWOKACI Marzec 03, 2018

Sprawy karnej i oskarżenia o kradzież.

karolina Marzec 07, 2018

Czy jeśli moj partner zabral ode mnie z pokoju klucze do mieszkania moich rodzicow, ojciec prosil o och zwrot,a on tego nie zrobil, dopiero po jakims czasie przyslal je poczta (zachowana koperta z adresem nadawcy) to ojciec moze oskarzyc go o przywłaszczenie?

ŻAKIEWICZ ADWOKACI Marzec 17, 2018

Wątpliwe.

elzbieta Marzec 16, 2018

Proszę o pomoc. Pożyczyłam synowi auto do Holandii. Prosił bo jak twierdził “chce stanąć na nogi” po rozstaniu z partnerką. To bło w listopadzie. Dzisiaj nie chce mi tego auta oddać. Twierdzi ze to jest jego auto i mam sie odczepić. W między czasie dostałam mandaty na kwote 250 euro których też nie ma zamiaru płacić.co mam zrobić? chce odzyskac auto ale nie chce wpakowac go do więzienia. Prosze o szybką pomoc.

Dziękuję Elżbieta

ŻAKIEWICZ ADWOKACI Marzec 16, 2018

Sugerujemy pojechać do syna i odebrać samochód. Droga prawna zawsze pozostanie otwarta.

Kamil Marzec 24, 2018

A ja mam takie nietypowe pytanie co zrobić jeśli, ktoś zorganizował akcje charytatywną i pieniądze nie zostały przekazane na leczenie chorego dziecka, tylko zostały przywłaszczone, zebrana kwota to około 40 tysięcy złoty, akcja charytatywna odbywała się przez internet. Do jakich organów ścigania mogę zgłosić taką osobę, bo wpłacających ludzi było dużo i każdy z nich czuję się oszukany.

ŻAKIEWICZ ADWOKACI Marzec 24, 2018

Sprawę trzeba zgłosić do prokuratury.

tomasz Marzec 28, 2018

Witam,
Pracownik bez mojej zgody pobrał za pomocą mojej karty bankomatowej pewna sume pieniedzy.
Czy mam szanse odzyskać te pieniądze ?
Owy pracownik znał pin ponieważ czasami dawałem mu kartę żeby zapłacił za materiały.

ŻAKIEWICZ ADWOKACI Marzec 28, 2018

Przekazywanie danych takich jak pin do karty jest niezgodne z umową o korzystanie z karty. Bank nie zwróci pieniędzy za taką transakcję. Jeżeli karta została użyta bez zgody i pracownik dokonał wypłaty bez autoryzacji może odpowiadać za kradzież. Pracownika należy wezwać do zwrotu wypłaconej kwoty i zdecydować czy sprawę zgłaszać na policję.

Zbyszek Styczeń 18, 2019

Dostałem zgłoszenie do prokuratury ale się nie wstawiłem. Czy jak będę jechał do polski to zostanę zatrzymany ?

ŻAKIEWICZ ADWOKACI Marzec 14, 2019

Ryzyko zatrzymania w takiej sytuacji istnieje. Sprawa wymaga zajęcia się nią i sprawdzenia.

R Lipiec 25, 2019

Byłem w związku z kobietą, ona otwierając działalność gospodarczą potrzebowała mojego auta . Podpisałem trzy lata temu umowę dzięki której się rozliczała z US. Teraz twierdzi że podpisałem umowę sprzedaży. Mniejsza o auto które straciłem , ale cały czas jestem zmuszony płacić OC a ona śmieje mi się w oczy. Chcę się tylko pozbyć opłat obowiązkowego ubezpieczenia. Nie potrzebuje auta. Co robić ?

ŻAKIEWICZ ADWOKACI Lipiec 29, 2019

W zależności od treści podpisanych dokumentów powinien Pan wezwać do wydania samochodu, a w przypadku braku reakcji może Pan wystąpić na drogę cywilną lub karną.