Tak zwane oszustwo ubezpieczeniowe to rodzaj przestępstwa, które zostało osobno wyszczególnione w Art. 298 KK. Ustawodawca wprowadzając karalność za oszustwa ubezpieczeniowe, zwane również wyłudzeniem odszkodowania, wprowadza szczególną ochronę interesu gospodarczego towarzystw ubezpieczeniowych, ale i również interesu społecznego związanego z utrzymaniem funkcjonalnej działalności instytucji ubezpieczeniowych. Zanim jednak wnikliwie przeanalizuje się kwestię wyłudzenia odszkodowania, warto przypomnieć sobie przestępstwo samego oszustwa.

Oszustwo

Zgodnie z Art. 286 § 1 KK, jest to przestępstwo, które zostaje popełnione przez tego, „kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania”. Zagrożone jest karą od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności.

Oszustwa Ubezpieczeniowe a Prawo Karne

Z przestępstwem tym mamy do czynienia w przypadku, gdy osoba ubezpieczona, chcąc uzyskać pieniądze z polisy ubezpieczeniowej powoduje zdarzenie, którego zaistnienie warunkuje wypłatę środków z tytułu ubezpieczenia. Chodzi o spowodowanie takiego zdarzenia, które jest wypadkiem losowym, od zajścia którego umowa ubezpieczenia uzależnia wypłatę odszkodowania np. spowodowanie pożaru mienia, które jest od tego ubezpieczone.

Art. 298 KK

„§ 1. Kto, w celu uzyskania odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczenia, powoduje zdarzenie będące podstawą do wypłaty takiego odszkodowania, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. Nie podlega karze, kto przed wszczęciem postępowania karnego dobrowolnie zapobiegł wypłacie odszkodowania”.

Oszustwa ubezpieczeniowe – kto może być sprawcą?

Sprawcą może być każdy działający umyślnie, gdyż jest to przestępstwo powszechne. Sprawca przestępstwa nie musi być beneficjentem ubezpieczenia, może także działać w celu uzyskania odszkodowania dla kogoś innego.

Zbieg Przestępstw

Zachowanie sprawcy przestępstwa oszustwa ubezpieczeniowego często wypełnia znamiona innych przepisów. Możliwe są dwa rozwiązania:

  1. sprawca odpowiada na podstawie jednego przepisu – zgodnie z zasadą Lex specialis derogat legi generali
    albo
  2. dochodzi do tzw. zbiegu rzeczywistego i sprawca ponosi kumulatywną odpowiedzialność karną na podstawie kilku przepisów.

Najczęstszym przykładem pierwszej sytuacji jest zbieg Art. 286 KK oraz Art. 298 KKArtykuł dotyczący oszustw ubezpieczeniowych jest artykułem szczególnym w stosunku do artykułu opisującego ogólne przestępstwo oszustwa. Stosuje się wtedy regułę wykładni prawa, zgodnie z którą przepis szczególny wyłącza przepis ogólny, czyli sprawca będzie odpowiadał tylko na podstawie jednego przepisu – tego szczególnego.

Nawiązując do zbiegu kumulatywnego, może się zdarzyć, że sprawca będzie odpowiadał za oba przestępstwa. Na przykład w sytuacji celowo spowodowanej kradzieży auta, gdy w samochodzie znajdywało się dodatkowe wyposażenie, które sprawca wcześniej usunął. Innym przykładem takiego zbiegu może być odpowiedzialność karna za wywołanie pożaru w celu yłudzenia wypłaty ubezpieczenia. Sprawca poniesie karę na podstawie dwóch przepisów za przestępstwo ubezpieczeniowe oraz wywołanie pożaru.

Kiedy Popełnia się Oszustwo Ubezpieczeniowe?

Oszustwo ubezpieczeniowe zostaje popełnione już z chwilą spowodowania zdarzenia niezależnie od tego, czy sprawca otrzymał później odszkodowanie z tego tytułu! Wypłata ta może nastąpić w przyszłości co nie ma wpływu na fakt popełnienia oszustwa ubezpieczeniowego. Skutkiem takiego zachowania się sprawcy zostaje narażony interes gospodarczy towarzystwa ubezpieczeniowego.

Uwaga!

Nie popełnia przestępstwa z art. Art. 298 KK ten, kto jedynie pozoruje dane zdarzenie – podstawą bowiem jest zaistnienie konkretnego zdarzenia, a nie jego upozorowanie.

Karane będzie np. zarówno celowe zaprószenie ognia w celu wywołania pożaru i późniejszego pozyskania pieniędzy z polisy, jak i celowe uszkodzenie samochodu i zgłoszenie do towarzystwa ubezpieczeniowego, że brał on udział w wypadku, w którym uległ zniszczeniu.

Ważne!

Przestępstwo z art. Art. 298 KK popełnia osoba, która powoduje zdarzenie, dzięki któremu nastąpi podstawa do wypłaty odszkodowania ale tylko z tytułu umowy ubezpieczenia.

Oszustwa ubezpieczeniowe dotyczące różnych rodzajów ubezpieczenia. Mogą to być zarówno wyłudzane odszkodowania z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia autocasco oraz ubezpieczenia budynków, budowli, lokali mieszkalnych od ognia i innych żywiołów oraz inne. Jednakże co do zasady podstawą wypłaty kwoty z ubezpieczenia nie jest zdarzenie determinujące wypłatę odszkodowania z tytułu ubezpieczenia osobowego.

Sposób popełnienia przestępstwa ubezpieczeniowego

Oszustwo ubezpieczeniowe może zostać popełnione tylko umyślnie w postaci zamiaru bezpośredniego. Zamiar bezpośredni oznacza, że przed jego popełnieniem sprawca jest świadomy, że czyn, który ma zamiar dokonać jest przestępstwem, jednak godzi się na jego popełnienie. Zachowanie sprawcy musi być jasno nastawione na osiągnięcie celu, którym jest uzyskanie wypłaty z towarzystwa ubezpieczeniowego.

Wyłączenie Odpowiedzialności Karnej

Jeśli sprawca zapobiegnie wypłacie nienależnego, wyłudzonego odszkodowania nie będzie On podlegał odpowiedzialności karnej. Uzależnione jest to jednak od dobrowolnego, dokonanego bez żadnego przymusu zapobiegnięcia wypłaty odszkodowania przed wszczęciem postępowanie karnego.

„Przed wszczęciem postępowania karnego”

Chodzi tu o czas wydania postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia dotyczącego tego konkretnie przestępstwa, a nie o wszczęcie procedury związanej z wypłatą odszkodowania.

Praktyka Spraw Karnych Gospodarczych

Jeżeli poszukujesz kancelarii specjalizującej się w sprawach karnych to zapraszamy do kontaktu z nami. Mamy bogatą praktykę i doświadczenie w prowadzeniu spraw karnych na terenie całej Polski.

Skorzystaj z Formularza Kontaktowego lub Umów się na spotkanie online

Magda Gawińska Adwokat w Warszawie.

Magda Gawińska

Adwokat, Wspólnik

więcej

Maciej Górczak Adwokat w Warszawie.

Maciej Górczak

Adwokat, Wspólnik

więcej

Anna Grela Radca Prawny we Wrocławiu.

Anna Grela

Radca prawny

więcej

Paulina Szypołowska Adwokat w Warszawie.

Paulina Szypołowska

Aplikant adwokacki

więcej

Damian Bossowski Prawnik w Warszawie.

Damian Bossowski

Aplikant adwokacki

więcej

Katarzyna Łangowska Prawnik w Warszawie.

Katarzyna Łangowska

Aplikant adwokacki

więcej

Zostaw komentarz

zwiń rozwiń