Oskarżony i podejrzany. Prawa oskarżonego i podejrzanego. Co trzeba wiedzieć?

Jakkolwiek dziwnie to nie zabrzmi, prowadzący postępowania karne sędziowie, prokuratorzy lub policjanci boją się osób mających wiedzę. Najlepiej czują się występując z pozycji siły, a ta słabnie jeżeli przeciwnikiem jest znający swoje prawa oskarżony lub podejrzany, a szczególnie jeśli korzysta z pomocy adwokata lub radcy prawnego. Za każdym razem obserwując toczące się postępowania karne utwierdzamy się w przekonaniu, że najlepiej kończą się sprawy tych osób, które wiedząc jakie mają prawa aktywnie z tych praw korzystały.

Magda Gawińska, Adwokat, Wspólnik:

mimo, że jestem doświadczonym adwokatem i bronię w sprawach karnych od wielu lat prawie zawsze jestem zaskakiwana przez prowadzących postępowania. Podejrzanym i oskarżonym nie mówi się wszystkiego, nie daje możliwości korzystania z ich uprawnień i bardzo często traktuje z pogardą. Tak nie powinno być. Każdemu oskarżonemu i podejrzanemu doradzam żeby dokładnie poznali swoje prawa i aktywnie z nich korzystali!

Będąc podejrzanym lub oskarżonym o popełnienie przestępstwa pamiętaj, że:

  • zdecydowana większość osób podejrzewanych lub oskarżanych o popełnienie przestępstwa znajduje się w takiej sytuacji po raz pierwszy w życiu. To sprawia, że prowadzący postępowanie karne mają przewagę, która zmaleje, jeżeli poznasz swoje prawa i będziesz z nich aktywnie korzystał.
  • aresztowanie, podejrzenie lub oskarżenie o popełnienie przestępstwa godzi w ciebie jako człowieka i stanowi naruszenie podstawowych dóbr osobistych: wolności, godności, zdrowia, czci, honoru, dobrego imienia, szacunku, spokoju, prywatności.
  • pamiętaj, że zawsze w przypadku aresztowania, podejrzenia lub oskarżenia o popełnienie przestępstwa możesz i powinieneś się bronić. Nie bój się, że broniąc się pogorszysz swoją sytuację.
  • art. 42 ust. 2 Konstytucji RP zapewnia każdemu, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania oraz prawo do korzystania z pomocy adwokata. Prawo do obrony to nie tylko prawo do korzystania z pomocy adwokata, ale głównie prawo do korzystania z wszelkich przewidzianych prawem możliwości.
  • jesteś niewinny, dopóki wina nie zostanie ci udowodniona i stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu.

Uprawnienia przewidziane prawem to możliwości obrony w każdej sprawie karnej. Powinieneś pamiętać, że prawo pozwala na bardzo elastyczne i indywidualne podejście do każdej sprawy. Przepisy rozsiane po różnych ustawach niejednokrotnie się łączą lub wzajemnie wykluczają. Rolą adwokata, ale również i Twoją, jest bycie zorientowanym i uważnym w toku całego postępowania. Zazwyczaj można znaleźć optymalne rozwiązanie i zastosować je w Twojej sprawie. Prawo do składania wniosków dowodowych odpowiednio wykorzystane jest jednym z najistotniejszych narzędzi w pracy na rzecz klienta kancelarii. Staraj się nakłonić adwokata do przedstawienia różnych rozwiązań.

Sprzeczność interesów. Prawie zawsze Twój interes jest sprzeczny z interesem oskarżyciela. Bardzo często można się spotkać z propozycjami ze strony policjantów lub prokuratorów dotyczących np. złożenia wniosku o dobrowolne poddanie się karze i zgodzie na skazanie bez rozprawy. To dla nich korzystne, bo podbija im statystyki. Bardzo rzadko lub prawie wcale prokuratorzy nie proponują zaś skorzystania z warunkowego umorzenia postępowania, bo z ich punktu widzenia nie jest to korzystne. W statystyce skazanie zawsze wygląda lepiej. Oskarżyciel zgodnie ze swoją rolą działa wbrew interesom podejrzanego czy oskarżonego.

Sąd zawsze decyduje na końcu. I prawie zawsze po swojemu. Niezależnie od woli oskarżyciela sądy podejmują decyzję kierując się swoją logiką i swoim interesem. W naszej kancelarii głęboko wierzymy w niezależność i niezawisłość sędziowską jako filar demokratycznego państwa prawa i prawa do konstytucyjnie gwarantowanego uczciwego procesu. Nie oznacza to bynajmniej, że sędziowie są skorzy do pomagania oskarżonym. Nasze doświadczenie adwokackie mówi, że traktując sędziów z należytym szacunkiem należy bezwzględnie bronić swoich racji przed sądem.

Mam sprawę karną. Co zrobić?

Jeżeli znalazłeś się w sytuacji, która może sprawić, że zostaną ci przedstawione zarzuty karne i być może zostaniesz oskarżony i będziesz miał sprawę karną zawsze pamiętaj o 5 tych rzeczach.

5 Porad Prawnych dla podejrzanego i oskarżonego

  1. nie wolno ci przyznać się do stawianych zarzutów. Nieprzyznanie się do zarzutów nie ma żadnych negatywnych konsekwencji, możesz jedynie zyskać.
  2. nie wolno ci składać wyjaśnień. Masz prawo do odmowy składania wyjaśnień bez żadnych negatywnych konsekwencji. Wyjaśnienia można złożyć np. dopiero przed sądem albo na późniejszym etapie postępowania przygotowawczego. Twoje wyjaśnienia są jak ruch królem, który znajduje się w szachu – muszą być przemyślane!
  3. nie powinieneś pomagać policji lub prokuraturze w zbieraniu dowodów przeciwko sobie. Ich praca nie jest Twoją sprawą, a bardzo często prośby o podanie informacji lub dostarczenie np. dokumentów zostaną wykorzystane przeciwko tobie.
  4. w świetle prawa jesteś niewinny dopóki Twoja wina nie zostanie udowodniona i stwierdzona wyrokiem sądu. Co to oznacza w praktyce? Że, nie musisz dostarczać żadnych dowodów, a cały ciężar dowodowy spoczywa na oskarżycielu, który musi aż do wydania wyroku skazującego w sprawie być aktywną stroną postępowania. Ty możesz być aktywny, ale nie musisz. Z praktyki wiemy, że niejednokrotnie sprawy karne kończą się źle dla podejrzanych i oskarżonych, bo są potocznie mówiąc nadgorliwi.
  5. zawszę w miarę możliwości konsultuj swoją sprawę z adwokatem. W razie zatrzymania lub aresztowania żądaj kontaktu z adwokatem – masz do tego prawo! Korzystaj z porad prawnych i wszelkich innych dostępnych źródeł wiedzy.

Historie naszych klientów, które zakończyły się sukcesem są dowodem na słuszność i trafność naszej oceny prawnej i porad. Poznaj opinie naszych klientów, którzy z wdzięcznością piszą do nas i o nas.

Jestem podejrzewany o popełnienie przestępstwa

Uprawnienia Podejrzanego

  • może składać wyjaśnienia (art. 300 kpk)
  • może odmówić składania wyjaśnień lub odpowiedzi na pytania bez podania przyczyny (art. 300 kpk)
  • może składać wnioski dowodowe (art. 300 kpk)
  • może żądać przesłuchania z udziałem obrońcy – adwokata lub radcy prawnego (art. 301 kpk)
  • możeżądać zapoznania się z materiałami postępowania po jego zakończeniu (art. 300 kpk)
  • może uzyskać wgląd w akta sprawy za zgodą prowadzącego (art. 156 kpk)

O tym, że masz sprawę karną i przeciwko Tobie prowadzone jest postępowanie karne dowiadujesz się najczęściej z wezwania do stawienia się na przesłuchanie w charakterze podejrzanego. Zadzwoń i dowiedz się o jaką sprawę chodzi, potwierdź charakter w jakim zostałeś wezwany. Zanim pójdziesz na przesłuchanie przygotuj się. Musisz wiedzieć, że możesz brać w tym przesłuchaniu aktywny udział i powinieneś znać swoje prawa. Często policjant lub prokurator będą przedstawiali Twoją sprawę jako oczywistą sugerując, że przyznanie się do winy i dobrowolne poddanie się karze będzie dla Ciebie najkorzystniejsze. Nie zawsze tak jest. Przyznać się i złożyć wniosek o skazanie bez rozprawy możesz na każdym etapie postępowania przygotowawczego.

Nasza rada:

Zapoznaj się z aktami sprawy, przeczytaj zeznania świadków, opinię biegłego i inne dokumenty. Przeczytaj zarzuty! Nie podejmuj żadnej decyzji pod presją ze strony prowadzącego postępowanie.

Prawie nigdy policjant lub prokuartor nie poinformują Cie, że mogą wystąpić do sądu z wnioskiem o warunkowe umorzenie postępowania (Art. 336 KPK,Art. 66 KK) Wystarczy, że nie byłeś nigdy karany, dobrze rokujesz, Twój czyn nie jest bardzo szkodliwy, a okoliczności sprawy są jasne. Warunkowe umorzenie nie jest skazaniem, warto o nie zapytać. Jeżeli sąd warunkowo umorzy Twoją sprawę nie będziesz karany. Katalog przestępstw, w których postępowanie może być warunkowo umorzone jest bardzo szeroki, np. jazda pod wpływemposiadanie narkotykówwypadki drogowepodrabianie dokumentów.

Nasza rada:

Zapytaj policjana lub prokuratora czy Twoja sprawa mogłaby zostać warunkowo umorzona. W przypadku odpowiedzi negatywnej dopytaj o powody odmowy.

Jeżeli wiesz, że nie zrobiłeś tego o co jesteś podejrzewany zawsze szukaj pomocy u adwokata. Wiele osób błędnie sądzi, że skoro są niewinni to sprawa sama rozstrzygnie się na ich korzyść. Nic bardziej błędnego. Musisz dbać o swój interes na każdym etapie postępowania pilnując swoich praw – nikt za Ciebie tego nie zrobi.

Nasza rada:

Jeżeli wiesz, że nie zrobiłeś nic złego zawsze szukaj pomocy u adwokata.

Informacja dla świadków

Jeżeli zostałeś wezwany do złożenia zeznań w charakterze świadka i podejrzewasz, że sprawa może dotyczyć również Ciebie poradź się adwokata. Może się zdarzyć, że przesłuchiwany jako świadek dostarczysz policji lub prokuraturze informacji, które będą mogły stanowić podstawę poszukiwań dowodów przeciwko Tobie. Będąc świadkiem Tobie też mogą zostać postawione zarzuty!

Nasza rada:

Zapytaj czy składając zeznania w konkretnej sprawie możesz narazić siebie lub osobę Ci bliską na odpowiedzialność karną. Masz prawo odmawiać odpowiedzi na pytania, które ocenisz jako potencjalnie niebezpieczne dla Ciebie lub Twoich najbliższych.

Mediacja, przeproszenie pokrzywdzonego

W sprawach karnych powinieneś i możesz szukać pomocy u mediatorów. Policjant lub prokurator powinni Cię o tym informować. Słowo przepraszam skierowane do pokrzywdzonego może Ci bardzo pomóc. Nie unoś się dumą i honorem, jeżeli wiesz, że kogoś skrzywdziłeś staraj się to naprawić i przeproś. Najgorzej widziane są osoby, które nie wykazują żadnej skruchy i nie szukają zadośćuczynienia. Przeproszenie nic nie kosztuje, a może zdziałać cuda. Uwaga ta jest szczególnie aktualna dla osób uwikłanych w konflikty rodzinne oraz sprawców wypadków drogowych.

Jeżeli swoim czynem wyrządziłeś szkodę materialną – staraj się ją naprawić. Bądź jednak uważny, często pokrzywdzeni i ofiary przestępstw próbują się odegrać na sprawcy żądając nierealnych i niemożliwych do spełnienia rzeczy. Dążąc do naprawienia szkody powinieneś szukać pomocy u mediatora lub adwokata.

Jestem oskarżony o popełnienie przestępstwa

Oskarżonym stajesz się z chwilą wniesienia przez policję lub prokuraturę aktu oskarżenia do sądu (Art. 71 KPK). Od tego momentu korzystasz z szeregu uprawnień, których nie miałeś w czasie gdy sprawą zajmowała się policja lub prokuratura. Akta sprawy przestają być dla Ciebie niedostępne – możesz i powinieneś się z nimi zapoznać. Sekretariat wydziału karnego w sądzie, do którego trafiła Twoja sprawa ma obowiązek udostępnić Ci akta do wglądu. Korzystaj z tego uprawnienia!

Nasza rada:

Zapoznaj się z aktami sprawy w sądzie. Zrób zdjęcia lub kserokopię zeznań świadków, opinii biegłego itd.

O tym, że Twoja sprawa z aktem oskarżenia trafiła do sądu musisz zostać zawiadomiony (Art. 338 KPK § 1 k.p.k.). Dostaniesz pocztą z sądu odpis aktu oskarżenia wraz z wezwaniem do składania wniosków dowodowych w terminie 7 dni oraz zostaniesz pouczony, że możesz wnieść odpowiedź na akt oskarżenia.

Uwaga:

Nie musisz i nie powinieneś wnosić odpowiedzi na akt oskarżenia! Nie musisz i nie powinieneś składać na tym etapie wniosków dowodowych! Termin 7 dniowy nie ma żadnego znaczenia.

Sądy karne w Polsce mają obowiązek ustalenia prawdy (Art. 2 KPK § 2 k.p.k.) i muszą prowadzić postępowanie dowodowe z urzędu (Art. 167 KPK). Dodatkowo sąd (tak samo jak policja i prokuratura) ma obowiązek uwzględniać wszelkie okoliczności przemawiające na korzyść i niekorzyść oskarżonego (Art. 4 KPK). W praktyce oznacza to, że sąd może z urzędu dopuścić dowody niekorzystne dla Ciebie, nawet w sytuacji gdy policja i prokuratura tego nie uczyniła. Wnosząc odpowiedź na akt oskarżenia i składając wnioski dowodowe natychmiast po otrzymaniu zawiadomienia z sądu ryzykujesz, że pomożesz sądowi w ustaleniu okoliczności Ciebie obciążających. Nie taka jest Twoja rola!
Zanim będziesz składał wnioski dowodowe lub odpowiadał na akt oskarżenia, koniecznie przeczytaj akta sprawy. Dowiesz się z nich jakie dowody Ciebie obciążają i jakie okoliczności wynikają ze zgromadzonego materiału, a dopiero wtedy w pełni świadomie podejmiesz decyzję o składaniu wniosków do sądu (o przesłuchanie świadków, o dopuszczenie dowodu z dokumentów, o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego itd.)

Nasza rada:

Odpowiedź na akt oskarżenia i wnioski dowodowe możesz złożyć na każdym etapie postępowania. Nie musisz tego robić na początku!

Oskarżony nie musi, ale może korzystać z pomocy adwokata. Naszym zdaniem oskarżony zawsze powinien korzystać z pomocy adwokata, od którego możesz oczekiwać kompleksowej pomocy prawnej. Obrońca w sprawie karnej to nie luksus, a standard demokratycznego państwa. Obrońcę z wyboru możesz ustanowić w każdej chwili (nawet po wyroku!) lub może to zrobić w Twoim imieniu rodzina lub przyjaciele. W każdej chwili możesz i powinieneś zwrócić się do sądu z wnioskiem o przyznanie obrońcy z urzędu – warunkiem jest, że wykażesz, że nie jesteś w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny.

Nasza rada:

Zawsze korzystaj z pomocy adwokata – z wyboru lub z urzędu.

Oskarżony to nie skazany. Często jednak skutki społeczne wniesienia aktu oskarżenia przeciwko konkretnej osobie są bardzo dotkliwe. Pamiętaj, że do momentu prawomocnego skazania jesteś niewinny. W przypadku pytań, ciekawości sąsiadów, rodziny i przyjaciół oraz pytań w pracy zawsze z podniesioną głową mów, że jesteś niewinny. Tylko prawomocne skazanie może potwierdzić Twoją winę.

Rozprawa przed sądem

Przed sądem to prokurator ma wykazać, że jesteś winnym tego o co zostałeś oskarżony. Nie masz obowiązku dowodzenia swej niewinności ani obowiązku dostarczania dowodów na swoją niekorzyść (Art. 74 KPK). Pamiętaj, że obowiązuje zasada domniemania niewinności i to oskarżonemu należy udowodnić winę, a nie odwrotnie.

Uwaga:

W praktyce oskarżeni bardzo często są zmuszani udowadniać swoją niewinność. Często dzieje się tak np. w przypadku przestępstw gospodarczych i polega na nakładaniu przez sąd na oskarżonego (działającego bez obrońcy) obowiązków w zakresie np. dostarczania określonych informacji, dokumentów itd.

Na rozprawie przed sądem możesz odmówić składania wyjaśnień, a odmowa nie rodzi żadnych niekorzystnych skutków. Milczenie nie oznacza przyznania się do winy! Pamietaj, że wszystko co do tej pory słyszałeś na temat sądu i postępowania przed sądem pochodziło z niewiadomych źródeł. Odmowa składania wyjaśnień jest często najlepszym środkiem obrony. Zawsze jako oskarżony możesz złożyć wyjaśnienia w dowolnym momencie – nawet jeśli wcześniej odmówiłeś – i nie musisz podawać powodu zmiany decyzji. Masz również prawo wypowiedzieć się co do każdego dowodu w sprawie. Sąd ma obowiązek puczyć o przysługującym prawie do odmowy składania wyjaśnień lub odmowy odpowiedzi na pytania.

Nasza rada:

Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości lub nie rozumiesz wszystkiego, korzystaj z prawa do odmowy składania wyjaśnień.

Jeżeli zdecydowałeś się składać wyjaśnienia, dbaj żeby były one: spójne, konsekwentne i rzeczowe. Czy możesz kłamać w swojej obronie? Tak. Należy jednak pamiętać, że wyjaśnienia oskarżonego podlegają takiej samej ocenie przez sąd orzekający co inne dowody.

Nasza rada:

Składając wyjaśnienia staraj się żeby były one: spójne, konsekwentne i rzeczowe.

Jako oskarżony:
– masz prawo składać wyjaśnienia, co do każdego przeprowadzanego dowodu (Art. 175 KPK § 2)
– masz prawo składać wnioski dowodowe (o przesłuchanie świadków, o dopuszczenie opinii biegłego itd.)
– masz prawo do zadawania pytań, osobom przesłuchiwanym na rozprawie;
– masz prawo do składania wniosku o sprostowanie protokołu rozprawy i posiedzenia wskazując na nieścisłości i opuszczenia (Art. 152 KPK)
– masz prawo do przeglądania akt sprawy i sporządzania odpisów oraz uzyskania kserokopii (Art. 156 KPK)
– masz prawo domagania się wyłączenia jawności rozprawy z uwagi na ważny interes prywatny (Art. 360 KPK)

Pamiętaj, że wszelkie wątpliwości (których nie da się ustalić za pomocą dowodów) w sprawie należy interpretować na korzyść oskarżonego.

Oskarżony ma obowiązek stawiać się na każdej rozprawie, a w przypadku niestawiennictwa jest obowiązany usprawiedliwić swoją nieobecność.

Nasza rada:

Jeżeli korzystasz z pomocy adwokata, a sąd nie będzie wymagał Twojego stawiennictwa, nie musisz być obecny na rozprawie.

Wyrok w sprawie karnej

Jeżeli zostałeś skazany masz prawo do wniesienia apelacji (Art. 444 KPK). Termin do wniesienia apelacji wynosi 14 dni i biegnie od daty doręczenia wyroku z uzasadnieniem. Jeżeli wyrok w pierwszej instancji wydał sąd okręgowy apelacja musi być podpisana przez adwokata.

Uwaga:

Musisz w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem.

Nasza rada:

Pilnuj terminu ogłoszenia wyroku i zawsze w przypadku skazania zażądaj sporządzenia uzasadnienia wyroku na piśmie i doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Wnieś apelację – sam lub z pomocą adwokata.

W apelacji musisz wykazać jakich uchybień dopuścił się sąd pierwszej instancji. Możesz zaskarżyć wyrok w całości lub części (np. tylko co do wymierzonej kary). Jeżeli sam napisałeś apelację i doszedłeś do wniosku, że potrzebna jest Ci pomoc adwokata zgłoś się do kancelarii adwokackiej. Adwokat może uzupełnić Twoją apelację poprzez sporządzenie solidnego uzasadnienia.

Postępowanie odwoławcze. Co to jest apelacja? Co to jest kasacja?

Wiele osób błędnie myśli, że postępowanie sądowe w Polsce jest trój-instancyjne, tzn. że od wydanego przez sąd pierwszej instancji wyroku przysługuje apelacja, a następnie kasacja. Tak nie jest.

Od wyroku wydanego przez sąd w pierwszej instancji (sąd rejonowy, sąd okręgowy) zawsze przysługuje apelacja. Sąd, który rozpozna apelację wydaje wyrok w sprawie, który jest prawomocny. Od tego momentu oskarżony staje się skazanym. Wyrok sądu odwoławczego jest prawomocny, a postępowanie w sprawie jest zakończone.

Kasacja to nadzwyczajny środek zaskarżenia. Oznacza to, że inaczej niż w przypadku apelacji jego wniesienie jest możliwe w niektórych tylko sprawach. Kasacja musi być sporządzona i podpisana przez adwokata, który ocenia czy jej wniesienie jest możliwe. Kasację wnosi się tylko w przypadku rażącego naruszenia prawa, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia sądu odwoławczego. Niektóre przesłanki wniesienia kasacji określa kodeks postępowania karnego (Art. 439 KPK). Istnienie innych przesłanek zależy od oceny konkretnej sprawy dokonanej przez adwokata.

Nasza rada:

Staraj się brać aktywny udział w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji i na etapie postępowania apelacyjnego. Nie traktuj kasacji jako jeszcze jednej szansy na polemikę z wyrokiem.

Co daje pomoc adwokata lub radcy prawnego?

Dobry adwokat lub radca prawny to pewność, że na każdym etapie postępowania wykorzystasz wszystkie możliwości obrony jakie daje prawo.

Jeżeli masz sprawę karną lub obawiasz się, że będziesz miał/a sprawę karną umów się na poradę prawną z jednym z naszych adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych lub aplikantów.

Zapraszamy do kontaktu za pośrednictwem formularza kontaktowego 

lub pod numerami telefonów:

+48 22 290 60 60 lub +48 22 290 60 50

Magda Gawińska Adwokat w Warszawie.

Magda Gawińska

Adwokat, Wspólnik

więcej

Maciej Górczak Adwokat w Warszawie.

Maciej Górczak

Adwokat, Wspólnik

więcej

Anna Grela Radca Prawny we Wrocławiu.

Anna Grela

Radca prawny

więcej

Paulina Szypołowska Adwokat w Warszawie.

Paulina Szypołowska

Aplikant adwokacki

więcej

Damian Bossowski Prawnik w Warszawie.

Damian Bossowski

Aplikant adwokacki

więcej

Katarzyna Łangowska Prawnik w Warszawie.

Katarzyna Łangowska

Aplikant adwokacki

więcej

Zostaw komentarz

zwiń rozwiń